Vredestichters

Bijzonder symposium donderdag 13 oktober

2011-09-28T11:33:00.002+02:00

Op 13 oktober organiseert Netwerk Vredestichters in samenwerking met de CHE een symposium met als titel: Roergangers in de kerk. Dit symposium richt zich op kerken met een kerkenraad. In ons werk als Netwerk komen we regelmatig tegen dat er een spanning ontstaat tussen (een deel van) de kerkenraad en de predikant. Omdat er vaak geen heldere, afgebakende afspraken zijn gemaakt ontstaat er gemakkelijk verwarring in de onderlinge verwachtingen. Wie doet wat en hoe spreken we elkaar aan als het niet loopt zoals verwacht?

We hebben een hele goede sprekerslijst.

Sake Stoppels, docent gemeenteopbouw aan de VU
Jan Oortgiesen, kent alle spannende situatie in PKN-gemeenten
René Erwich, docent GPW Ede en lector Geestelijk Leiderschap.

Het geheel staat onder leiding van ds. Arenda Haasnoot.

Er is veel ruimte voor interactie, omdat we zo dicht mogelijk bij de praktijk willen blijven.

Als je kerkenraadslid bent, dan is dit iets voor jou. Als je iemand kent die het is, stuur het door. Het belooft een zeer dynamisch symposium te worden. Informatie is hier te vinden.

Vuistregels in Sri Lanka

2011-08-24T11:39:00.003+02:00

Ton Nap, voorganger van de Evangelische Gemeente Parousia in Delft, is betrokken geraakt bij het trainen van leiders in Sri Lanka. Een van de onderwerpen die hij behandelt is conflictmanagement. Hiertoe maakt hij gebruik van het boekje Vuistregels voor Vredestichters.
Dit zegt Ton erover:
'Onlangs zijn we teruggekeerd van onze indrukwekkende reis naar Sri Lanka. Op twee verschillende plaatsen heb ik –beide keren voor ongeveer 40 personen (meest voorgangers) - de workshop gegeven. Ze waren onder de indruk en konden veel van de aangereikte tools gebruiken.'
Prachtig om de vrucht van deze brochure te mogen zien. Als je hem nog niet gelezen hebt. Het is een prima tool voor teams om te bespreken hoe met (menings)verschillen om te gaan. Te bestellen bij de Evangelische Alliantie.
PS Als iemand geïnteresseerd is in een Engelse vertaling van de hoofdpunten, dan kan hij die bij mij opvragen.

Door en door verwend

2011-08-19T10:32:00.003+02:00

Afgelopen zomer heb ik het boek van Theodore Dalrymple met bovengenoemde titel gelezen. Het is een analyse van onze westerse maatschappij. De ondertitel is: Kritiek op de sentimentele samenleving. Hij stelt dat als gevolg van romantische ideeën over de goedheid van de mens we in een situatie zijn beland, waarbij mensen niet meer hun eigen verantwoordelijkheid nemen, maar de neiging hebben alle problemen die zij ervaren af te schuiven op de omgeving, met name de overheid. Ik heb al eerder een post gemaakt over dit onderwerp. Dat is hier te vinden.
In de Volkskrant van 12 augustus is een artikel van Dalrymple te vinden, waarin hij de rellen in Engeland analyseert. Hij noemt daarin als oorzaken:

slecht onderwijs
egoïstische samenleving
disfunctionele gezinnen

Als je deze gedachten toepast op de kerk in Nederland, dan is daar veel herkenning. Ook in onze kerken hebben we te maken met mensen die verwend zijn en die geneigd zijn alle problemen af te schuiven op de leiding (de voorganger). Als ik met 10 mensen praat over het feit dat ik bezig ben met het thema conflicten in de kerk, dan beginnen 9 een verhaal over problemen in hun eigen gemeente. Het lijkt wel een epidemie. Overal zijn er problemen en conflicten.

Vanmorgen werd ik in mijn stille tijd uitgedaagd door Haggaï. Daarin wordt het volk aangesproken dat ze wel zorgen voor hun eigen huizen, maar niet voor het huis van God: ...zelf in mooi afgewerkte huizen te wonen? En dat terwijl mijn huis nog een ruïne is! Ook in onze kerk zijn spanningen. Mijn uitdaging is: hoe kan ik bijdragen aan de gezondheid van de kerk? Soms moet ik slikken, soms moet ik dingen aankaarten. Ik moet mijn ogen niet sluiten voor het onrecht, en tegelijkertijd wil ik toepassen wat in de Bijbel staat: de liefde bedekt tal van zonden.
Heer, geef me de kracht om te veranderen
wat ik kan veranderen,
de berusting om te accepteren
wat ik niet kan veranderen
en de wijsheid om het verschil te zien.

Boek over conflicten in de kerk - uitnodiging

2011-08-03T11:34:00.006+02:00

In het najaar van 2007 is de brochure 'Vuistregels voor Vredestichters' verschenen. Ik heb dat geschreven om kerkenraden en oudstenraden een handvat te geven om met elkaar in gesprek te raken over conflicten in de gemeente. Sinds die tijd hebben we als Netwerk Vredestichters meer ervaring gekregen rondom dit thema. Dit heeft geleid tot de wens om hierover een boek te schrijven. Begin dit jaar ben ik begonnen en heb nu iets meer dan een half boek af. Voor mijn vakantie heb ik overleg gehad met de uitgever. Dit heeft geleid tot vragen als: hoe steken we dit boek in? Voor wie schrijven we het? Hoe diep moet het gaan? Nu ik weer begonnen ben probeer ik een soort schema te ontwerpen dat als leidraad kan dienen voor de lezer. Maar ik merk dat, als ik hier mee bezig ben, ik het bijzonder lastig vind. Waar is behoefte aan bij de lezer? Met de uitgever ben ik ervan overtuigd dat er behoefte is aan zo'n boek. Maar hoe sluit je aan bij wat mensen nodig hebben. Eén van de vragen is: moet het geschikt zijn voor 'gewone' gemeenteleden of moet het toegespitst zijn op leidinggeven? Ik merk dat dat voor wat je kunt doen veel uitmaakt. Ook worstel ik met de vraag of ik de blik gericht moet houden op de totale gemeente of juist de individuele conflicten aandacht moet geven, of allebei.

Vraag: als je suggesties hebt, dan ben ik daar erg blij mee. Zou je me je gedachten over deze vragen willen mailen aan: eddy@depender.org? Een conceptschema in hier te downloaden.

Alvast mijn dank voor het meedenken. Eddy de Pender

Sentimentaliteit

2011-06-05T11:07:00.004+02:00

'Gewoon je gevoel volgen, trouw zijn aan jezelf: het lijkt heel echt en authentiek, maar is vaak je zin doordrijven. In het verlangen naar eigenheid zijn veel mensen op drift geraakt.' Dit is een citaat uit het nieuwe boek van Roos Vonk: Menselijke gebreken voor gevorderden. Zij sprak hierover afgelopen vrijdagavond in Knevel & Van den Brink. Daarin benadrukte ze, dat we in de westerse samenleving heel erg op ons zelf gericht zijn geraakt, op het narcistische af. Dat betekent dat ons eigen gevoel van welbevinden allesbepalend is geworden. En als we ons niet plezierig voelen, dan is daar iemand schuldig aan, en dat zijn we natuurlijk niet zelf. Het is dezelfde boodschap als Theodore Dalrymple in zijn nieuwe boek: Door en door verwend. Met de alleszeggende ondertitel: kritiek op de sentimentele samenleving. Ook hij benadrukt dat een goed gevoel over onszelf hebben het allerbelangrijkste voor ons is in deze tijd. We nemen daarom de omgeving waar vanuit ons eigen gevoel. Het grote risico is, dat we onze gevoelens als de werkelijkheid zien en daardoor de realiteit aanpassen aan dat gevoel. We hebben het nodig om ons onvoorwaardelijk warm te voelen over onszelf. De ultieme consequentie van het postmodernisme, dat stelt dat alles subjectief is en er geen objectieve waarheid meer is. Voor christenen is dit in flagrante tegenspraak met Jezus. In Johannes 1: 14 wordt Hij voorgesteld als zijnde vol van genade en waarheid. Dus niet alleen maar lief en aardig zijn, maar ook rekening houden met de werkelijkheid om ons heen, met de waarheid. Zo is genade niet meer dan een sentimenteel gevoel geworden waar het kruis is uitgehaald. Het Woord is vlees geworden en het heeft onder ons gewoond en wij hebben zijn heerlijkheid aanschouwd, een heerlijkheid als van de eniggeborene des Vaders, vol van genade en waarheid.

De sterken en de zwakken

2011-05-29T13:25:00.004+02:00

Jaren geleden heb ik een boek gelezen van Paul Tournier met de titel: De Sterken en de Zwakken. Dit is een onderzoek naar het feit dat sommige mensen zo zelfverzekerd overkomen (de sterken) en anderen die een meer bescheiden opstelling hebben in het leven (de zwakken). De ene groep heeft de neiging om de anderen wat te domineren en in sommige gevallen te overrulen. Dat voelt voor de 'zwakken' minder plezierig. Wat daaraan te doen. Paul Tournier geeft hieraan een verrassende wending. In het kort komt het hier op neer: Als we diep in onszelf kijken zijn we in feite allemaal onzeker. We weten niet altijd wat het beste is in iedere situatie, hebben niet altijd de beste reactie en kunnen niet altijd zeker zeggen wat de juiste beslissing is. Het verschil tussen de sterken en de zwakken zit het hem hierin, dat de sterken hun zwakheid beter kunnen verbergen. Misschien is hun onzekerheid zelfs naar het onderbewuste verdreven, waardoor er weinig van naar buiten komt. Het is een troostrijke gedachte. En voor de 'zwakken' onder ons: je hoeft je niet zo snel te laten intimideren door de 'sterken' want achter hun masker zit een behoorlijke onzekerheid. Zo kun je zelfs zeggen, dat de 'zwakken' een betere kijk op de werkelijkheid hebben en in dat opzicht dus de 'sterken' zijn. We kunnen als we dit beseffen in conflictsituaties beter op elkaar reageren en inhoud geven aan het vers uit Romeinen 15:1 - Wij, de sterken, moeten de zwakken in hun kwetsbaarheid helpen en niet ons eigen belang dienen.

2011-05-11T12:06:00.002+02:00

Citaat van Carl Friedman uit haar boek 'Wie heeft de meeste joden' (blz. 249)

'Wat ik in uw werk mis, is het positieve! Waar is de hóóp?' Wij eisen hoop: het is het dictaat van lieden die met hun blijmoedigheid de wereld terroriseren en die, als zij het voor het zeggen hadden, het geringste spoor van wanhoop strafbaar zouden stellen. Ze menen dat het kwaad vanzelf verdwijnt, wanneer men - met de rug ernaar toe en de blik op oneindig - dat hartstochtelijk hóópt. Maar als hopen hielp, zou het allang een winstgevend bedrijf zijn.

Mijn toevoeging: er zijn talloze bedrijven die handelen in hoop en daar een goede boterham mee verdienen. Er zijn genoeg instanties die gouden bergen beloven, waar grof geld voor wordt betaald, maar die later knollen voor citroenen blijken te zijn. Hoop dient ergens op gebaseerd te zijn.
Moge God, die ons hoop geeft, u in het geloof geheel en al vervullen met vreugde en vrede, zodat uw hoop overvloedig zal zijn door de kracht van de heilige Geest. (Romeinen 15:13)

Afschuw

2011-05-06T13:52:00.003+02:00

Algemeen wordt erkend dat de mens 4 basisemoties kent: bang, boos, bedroefd en blij. Paul Ekman, een bekende onderzoeker op het gebied van emoties, voegt er nog 2 aan toe: afschuw en verbazing. Ik wil het nu even hebben over afschuw, met vergelijkbare begrippen als walging en gruwel. In de Bijbel komt dat woord regelmatig voor en wordt zelfs gebruikt als een uiting van God: Want de HEER heeft een afschuw van iedereen die oneerlijk zaken doet (Deut. 25:16). En ook: Wie een goddeloze vrijspreekt en wie een rechtvaardige beschuldigt, beiden zijn de HEER een gruwel (Spreeuken 17:15). Conclusie: afschuw bestaat blijkbaar en het heeft positieve kanten. Maar hoe doen we dat dan in het menselijke verkeer? Kunnen we onze neus ophalen voor mensen omdat ze een bepaalde stank verspreiden, of kunnen we mensen uitspugen, omdat ze 'toxic' zijn? Geen gemakkelijke vragen. Een 'oppervlakkige' reactie zou kunnen zijn: je moet de zonde veroordelen, maar de zondaar accepteren. Deze zin hoor je nog wel eens. Zo vaak misschien, dat hij bijna zijn kracht verloren heeft. Ik zou je willen uitdagen om
a. gevoelens van afschuw in jezelf te onderkennen
b. te onderzoeken welke aspecten je met walging vervullen
c. nadenken wat je van de ander wel en niet kunt accepteren
d. een duidelijk standpunt innemen waar je voor staat
e. de relatie naar de ander open houden.
Ook dit is heel globaal en schematisch, maar ik wil trachten deze basisemotie in conflictsituaties niet weg te poetsen, maar serieus te nemen en me proberen te verdiepen in hoe God met 'Zijn emotie' van afschuw omgaat.

PS Nog een leuk testje om gelaatsuitdrukking te herkennen. Klik hier.

De waarheid en niets dan de waarheid

2011-04-27T07:25:00.005+02:00

And although they say, 'As the LORD lives,' Surely they swear falsely (Jeremia 5:2). De laatste tijd ben ik regelmatig bepaald bij het feit dat mensen niet altijd de waarheid vertellen. Soms zijn ze zich er bewust van dat ze de waarheid een beetje gunstiger voorstellen dan die in werkelijkheid is en soms geloven ze daadwerkelijk hun eigen verhaal dat niet strookt met de waarheid. Nu staat het begrip waarheid in een postmoderne tijd al behoorlijk ter discussie. Filosofisch gezien geloven veel mensen niet dat er een absolute waarheid bestaat. Maar die relativering lijkt erg door te dringen in de dagelijkse praktijk. Het gevolg is dat een begrip als betrouwbaarheid niet zo veel meer voorstelt. Het gaat er tenslotte toch om dat je erg goed uitkomt. Het gaat niet om integriteit, maar of je wel of niet betrapt wordt. Israel is like a thief who feels shame only when it gets caught (Jeremia 2:26). In conflictsituaties, waarin mensen toch al de neiging hebben om hun eigen straatje schoon te vegen, is het een hele uitdaging om de werkelijkheid van het eigen aandeel onder ogen te zien. Een belangrijke stap is om de drang om het gedrag van de ander te willen verklaren op te geven. Waarom reageert de ander zoals die reageert? Die vraag brengt je verder van een oplossing. De enige weg is te onderzoeken wat je zelf anders had kunnen doen en daar verantwoordelijkheid voor nemen.

Emotional Intelligence, Conflict Competence and the Clergy

2011-04-06T14:06:00.003+02:00

Het Alban Instiituut in Amerika biedt een schat aan interessante artikelen voor leidinggevenden in de kerk.

Hieronder enkele citaten uit een artikel met als titel: Emotional Intelligence, Conflict Competence and the Clergy
(Het hele artikel is hier te downloaden.

Virtually every pastor has battle scars to show, and conflict seems almost part and parcel to the practice of ministry.

Pastors, in general, are far more likely to accommodate (to give in to others and sacrifice their own needs) and far less likely to compete (to assert their own position regardless of other’s needs) than their congregants.

... scored lower than other clergy on three dimensions of emotional intelligence: self-actualization (the ability to fulfill one’s potential), happiness (the ability to experience joy on a day-to-day basis), and impulse control ( the ability to manage one’s impulses and not overreact).

the lowest score for seminarians on the BarOn EQi (BarOn Emotional Quotient-Inventory)is problem solving, or the ability to think things through logically and systematically. This is also the lowest score for more experienced clergy. By learning to step back and think things through, pastors can avoid being driven by their emotions, gain perspective on a problem, generate options and solutions, and stay grounded.

Leidinggevenden besteden veel tijd aan nieuwe gemeenteopbouwmodellen, missionaire projecten en dergelijke. Je zou wensen dat er wat meer aandacht zou zijn voor de innerlijke mens.

Gelukkig is het Zalig en niet 'gelukkig'

2011-04-03T14:52:00.004+02:00

Vandaag gelezen in Peter Kreeft, De deugden in ere hersteld. Een citaat (blz.85) over de Bergrede.

Sommige moderne bijbelvertalingen vertalen het woord makarios als 'gelukkig'. Dit is een fundamentele en rampzalige vergissing. Het zijn in feite drie vergissingen, want 'gelukkig' betekent voor de moderne lezer

iets subjectiefs, een staat van bewustzijn, een gevoel. Als iemand zich gelukkig voelt, dan is hij gelukkig.
iets van tijdelijke aard en
iets dat afhankelijk is van geluk, van het lot, van toeval.

Zegening daarentegen is

een objectieve toestand en geen subjectief gevoel
een permanente toestand
afhankelijk van Gods genaden en van onze keuze

Lijden vormt een cruciale test waarmee geluk van zegening kan worden onderscheiden. Lijden kan onderdeel zijn van zegening, maar niet van geluk.

Waarom komt U ons hinderen?

2011-03-22T15:29:00.004+01:00

Vandaag ben ik de trotse eigenaar geworden van het boek van Willem Jan Otten. Enkele jaren geleden had ik het ontdekt in de boekenkast van mijn schoonzoon en was gefascineerd geraakt door de inhoud en de manier van schrijven. Later heb ik geprobeerd het te kopen, maar het bleek alleen nog maar tweedehands te verkrijgen te zijn, waarbij het goedkoopste exemplaar nog altijd 75 euro moest opbrengen. Gelukkig heeft Van Oorschot het opnieuw uitgegeven en voor het schamele bedrag van 15 euro mag je je koesteren in een schitterende essaybundel. Willem Jan Otten beschrijft in deze bundel zijn 'helden', zoals bijvoorbeeld Augustinus, Dostojevski, Pascal, Chesterton en Lewis. Schrijvers, filosofen en theologen, die een belangrijke rol hebben gespeeld in de geestelijke ontwikkeling van Jan Willem Otten, die geleid heeft tot, wat hij noemt, zijn kerstening.

Het meest aansprekend voor mij is het essay over René Girard. Deze Franse denker schrijft over een begrip dat even simpel als ingewikkeld is: mimetische begeerte. Hij stelt, dat ons verlangen, onze 'passie' niet voortkomt uit ons eigen hart, maar uit jaloezie. Onze begeerte is niet oorspronkelijk, maar bemiddeld. Omdat de buurman een nieuwe auto heeft, bedenken wij, dat we ook een nieuwe auto nodig hebben. En het is deze begeerte die tot het hanteren van geweld leidt. De spanning die ontstaat tussen rivaliserende mensen of groepen moet dan opgelost worden om de wederzijdse vernietiging te voorkomen Daarvoor introduceert Girard het zondebokmechanisme; een onschuldige, vaak ene buitenbeentje, krijgt de spanning op zich geladen en moet gestraft worden, Pas dan kan de rust tussen de partijen weerkeren.

Ik ben ervan overtuigd, dan het denken over conflicten, in de samenleving en in de kerk voor een groot deel beter begrepen kan worden als we bij Girard te rade gaan. Het ontmaskert ons eigen individualistische denken en spoort ons aan om anders naar zogenaamde zondebokken te kijken.

Taboe

2011-03-15T08:50:00.006+01:00

Sinds enige tijd begeleid ik een afstudeerder aan de CHE rondom het thema Leiderschap in de PKN. Met een kerkmodel waarbij de kerkenraad het hoogste orgaan is en een predikant die vaak het informele gezag heeft, is het in de praktijk bijzonder lastig manoevreren in situaties met een zekere emotione lading. Als alles goed loopt en iedereen kan het prima met elkaar vinden, dan is er geen vuiltje aan de lucht. Maar ontstaat er een zekere spanning, en wanneer gebeurt dat nu niet, dan wordt het een stuk ingewikkelder. Er wordt in die situatie heel veel van een predikant gevraagd. Neemt hij te sterk de leidende rol op zich, dan kan hij door een willekeurig kerkenraadslid worden teruggefloten, waardoor snel een patstelling ontstaat. Houdt hij zich een beetje op de vlakte, dan wordt er, vaak door de zwakkeren in de kerkenraad, druk uitgeoefend op de predikant om initiatief te nemen. Hij kan het bijna nooit goed doen.

Op het terrein van teamontwikkeling ben ik een fan van Patrick Lencioni. Hij gaat uit van een aantal stappen die gezet moeten worden om met elkaar tot goede resultaten te komen. De eerste en dus de belangrijkste stap is volgens hem het creëren van onderling vertrouwen. Maar in de constructie van de kerkenraad is het bijna onmogelijk om aan teamvorming te doen. Hoe kun je in zo'n situatie onderling vertrouwen ontwikkelen? Wie moet dat doen? Ik heb een situatie meegemaakt, waarbij de predikant met iedereen goed uit de voeten kon. Hij was de samenbindende factor. Alle onderlinge spanningen werden hierdoor onzichtbaar. Maar zodra hij vertrokken was naar een andere gemeente, ontstonden de problemen. De spanningen kwamen naar boven en behoorlijk wat mensen vertrokken.

Wat in mijn ogen nodig is, dat er een gezond evenwicht komt tussen de kerkenraad (met name het moderamen) en de predikant. En dat is voor velen vloeken in de kerk. Want een predikant is onderdeel van de kerkenraad en kan er dus nooit tegenover staan. Toch is dit volgens mij een belangrijke lijn die onderzocht zou moeten worden. Het kerkenraadsmodel (presbyteriaanse model) staat in tussen het hiërarchische model (de Rooms-Katholieke Kerk met de paus aan het hoofd) en het vrijkerkelijke model (congregationalistische model, zoals de Baptisten, waarbij de gemeentevergadering het hoogste orgaan is). Het lijk een mooi democratisch ideaal, maar in de praktijk hebben we te maken met veel frustraties, overspannen predikanten en getormenteerde kerkenraadsleden. Ik hoop dat er op dit terrein wat gaat gebeuren in de reformatorische kerken, want heel veel energie, die normaal gesproken gericht zou moeten zijn op de plek van de kerk in de maatschappij, gaat nu verloren aan onderling gekissebis. In het verleden ging het misschien nog wel toen de de predikant door velen op een voetstuk werd geplaatst, maar nu met mondige en hoogopgeleide kerkenraadsleden lijkt het systeem door het vasthouden aan zijn eigen idealisme ten onder te gaat. Ik hoop en bid dat er een moedig iemand opstaat om dit taboe aan te pakken.

Wat is de mens, dat Gij zijner gedenkt?

2011-01-16T12:05:00.001+01:00

Zojuist heb ik het boekje Mijn biecht van Tolstoj beëindigd. Het is een beschrijving van zijn zoektocht naar het geloof. Na als kind het geloof van zijn omgeving te hebben aanvaard, doet hij het als student als niet ter zake van de hand. Hij leeft dan zij leven als iemand van de welgestelde klasse, trouwt en schrijft zijn beroemde romans Oorlog & Vrede en Anna Karenina.
Rond zijn vijftigste komt hij in een diepe emotionele crisis terecht, waarbij hij twijfelt aan de zin van het leven. Op basis van rationele afwegingen en gesprekken met mensen uit wetenschap en filosofie komt hij tot de conclusie dat er uit die hoek geen antwoord te verwachten is. Rationele kennis schiet tekort met betrekking tot de vragen van het leven. Hij constateert dat hij niet de moed heeft om zich van het leven te benemen en dat er in hem een soort levenskracht is, die met het verstand niet te verklaren is. Hij komt dat tot de conclusie, dat er naast een rationeel weten ook een irrationeel weten is. Op basis daarvan keert hij terug tot het geloof van zijn jeugd. Hij geeft zich over aan de kerk en kiest ervoor om zaken die hij niet begrijpt toch te accepteren. Geloven is dus niet een kwestie van het verstand, maar van het hart. In navolging van Pascal schrijft hij: ‘Het is het hart dat God waarneemt en niet de rede.’

Wat doet deze bespiegeling op de weblog van Vredestichters? Wat kunnen we daarmee? Ik denk dat als partijen met elkaar in conflict zijn, we ons kunnen onderwerpen aan een hoger Gezag. We kunnen elkaar soms niet bereiken met het verstand, we begrijpen elkaar niet. Misschien kunnen we elkaar vinden met het hart, een weten dat wij allen schepselen van God zijn en ons kunnen verheugen in het besef, dat Hij aan ons denkt.

OF/OF en/of EN/EN

2010-12-16T13:09:00.007+01:00

Tijdens een training afgelopen week wilden de vrouwelijke deelnemers oefenen op welke manier zij assertiever konden optreden naar hun leidinggevende/teamleider. Bij het terugkoppelen van de MT-vergadering kon hij in hun ogen wat nonchalant, geïrriteerd en denigrerend zijn. Zij voelden zich al sinds lange tijd niet serieus genomen en stonden in het contact met hem steeds op scherp. Hun vraag was nu: Hoe zijn we bijdehand genoeg, laten we niet over ons lopen, zorgen we dat we serieus genomen worden?

Er was gelegenheid om te oefenen met een acteur die de rol van teamleider speelde. Bij evaluatie bleek dat hun gedrag weergegeven kon worden in een aantal begrippen: ik-jij, wij-jij en OF/OF. Op een gegeven moment reageerde iemand op een andere manier op de teamleider. Zij gaf aan dat de teamleider bij haar geïrriteerd overkwam en vroeg of dat misschien te maken had met een gevoel van alleen-staan als MT-lid. Bij een bevestiging van de teamleider ging zij door en vroeg of ik (wij) dan meer voor jou kunnen betekenen?
In korte tijd veranderde er veel. De teamleider kon opgelucht ademhalen en de medewerkers konden meer ontspannen. Wat een mooi moment van inzicht!

Dit is iets wat me voortdurend bezighoudt: Hoe komen we van:

verwijten naar verlangens
negatief naar positief
verdedigend naar opbouwend
wat NIET naar wat WEL
verleden naar toekomst

Ik merk dat we de neiging hebben om te denken in OF/OF, winnen of verliezen. Daarbij constateer ik vaak veel verwarring die onder andere te maken heeft met het feit we reageren op de inhoud van de boodschappen zonder de beleving die ermee gepaard gaat daarbij te betrekken. Het is heel gebruikelijk dat dezelfde situatie door mensen heel verschillend beleefd wordt. Dan zijn er enerzijds de feiten (situaties) EN er zijn verschillende belevingen van diezelfde situatie. Enerzijds vind ik iets, anderzijds vind die ander iets. Het is dus EN/EN. Ik heb belangen, behoeften en wensen EN de ander heeft belangen, behoeften en wensen.

Wat ik probeer is om in onze verschillen AANVULLEND te zijn en te zoeken naar overeenkomsten. We kunnen beide kanten benoemen en op tafel leggen en de ander uitnodigen te helpen hoe WE hier SAMEN uit kunnen komen.

EN ik baal ervan dat jij je niet aan onze afspraken houd, EN ik wil samen met je verder; hoe lossen we dat op?
EN ik wil graag dat je me uit laat praten, EN ik begrijp van jou dat je mij te langdradig vindt en de lijn kwijtraakt; hoe gaan we dat veranderen?
EN ik begrijp dat jij het toneelstuk helemaal niks vond, EN ik er enorm van genoten heb; dat kan!

Een Kersttijd van vrede gewenst,

Anneke den Hertog.

In de politiek kiest men partij, in de kerk niet... toch ?

2010-11-10T23:56:00.013+01:00

We leven in een democratisch land met een meerpartijen-stelsel. Dat betekent dat minstens 3 partijen aan de verkiezingen meedoen en er mogelijk meer dan één partij de macht kunnen delen. Ik kan daar als burger invloed op uitoefenen door te kiezen, te stemmen, op die partij wiens gedachtegoed het dichts bij dat van mij ligt. Ik kan ook nog eens partij kiezen door er lid van te worden. Daarmee ondersteun ik dit gedachtengoed ook nog op een andere wijze.

So far, so good zou je zeggen. Helder, duidelijk en overzichtelijk. Nu weet ik wel, binnen de partij wordt door individuen over bepaalde zaken soms anders gedacht en dat moet kunnen. En zolang uitvoering wordt gegeven aan het partijprogram is er niets aan de hand. Het wordt anders als er rondom verschillende thema's groepen gaan ontstaan die zich binnen de partij (en daar buiten) laten horen. Zeker als zij op die manier de eigen partij van koers wil laten veranderen of zelfs daartoe dwingen. Er zijn meer partijen die hier mee te kampen hebben en het CDA is de laatste tijd hiermee fors in het nieuws geweest. Ik ken de 'ins & outs' niet maar wat ik als buitenstaander vaststel, is dat er macht wordt uitgeoefend door leden uit de fractie, door beroep te doen op de leden die het met hen eens is. Een partij binnen een partij. Dat heeft de kabinetsformatie en de integriteit van de partij geen goed gedaan. Als ik lid was, zou ik me op z'n zachts gezegd bedonderd voelen. Maar ook voor mij als buitenstaander verdienen ze de schoonheidsprijs niet !

Gelukkig gebeurt dat binnen kerken en christelijke organisaties niet. Daar wordt vastgehouden aan het doel van de kerk of organisatie hetgeen uiteindelijk heeft te maken met het er 'zijn tot eer en glorie van onze God', toch ?

Ik loop met deze gedachte al een tijd rond en met schaamrood op mijn kaken moet ik bekennen en belijden dat dit lang niet altijd het geval is. Hoe meer ik lees, hoor en meemaak, probeer ik te snappen wat er in veel (te veel) kerken en gemeenten aan de hand is. Gemeentes die groeien en bloeien krijgen te maken met 'dissidenten', leiders die zich niet langer kunnen handhaven of leden (of medewerkers) die de gemeente verlaten. Nu liggen hier veel oorzaken aan ten grondslag maar ik wil er hier één aanstippen: PARTIJSCHAPPEN.

Als je wat verder inzoomt op probleemsituaties in kerken en organisaties dan valt mij op dat veel van de verwijdering klein begint, namelijk bij een probleem tussen twee á drie personen. Dat er meningsverschillen, 'ruzies' en conflicten zijn is niet zo raar. We zijn nu eenmaal mensen die soms de vaardigheden missen om met deze situaties om te gaan. Het is vaak een opeenhoping van pijn, verdriet of emoties. De bekende druppel is het startsein voor een heus conflict. Ook in dit stadium is het nog goed mogelijk om er met elkaar uit te komen. Wat mij hierin opvalt is de bepalende invloed van omstanders...

Diegene die zich verongelijkt voelt of zich niet in staand beleid kan vinden zoekt vaak een klankbord. Heb ik het bij het rechte eind ? Klopt het dat ik me zo voel ? Ben ik nu gek of is de rest gek ? Zolang dat klankbord buiten de gemeenschap (dus bij mensen die geen belang hebben) wordt gezocht is dat gezond en zeer aan te bevelen. Zeker als de buitenstaander objectief kan zijn en blijven. Het wordt anders als deze steun gezocht wordt bij insiders, vrienden, familie of mensen die mogelijk de zelfde zorgen of eigen belangen hebben. Voor dat je het doorhebt ontstaat er een groep. Een groep van gelijk gestemden, een groep vóór of een groep tegen... een PARTIJ. Vanaf dat moment bevinden we ons in de gevaren zone. RED LIGHT zou ik zeggen. Deze zone is te herkennen aan allerlei verschijnselen:

Het eerste verschijnsel is dat een klankbord vaak niet objectief is of kan blijven. Je krijgt al snel vooronderstellingen, vooroordelen en roddel. Het lucht even op maar is wel het begin van ongezonde situatie.

Als er een dergelijke groep ontstaat wordt er ook een andere groep verondersteld. Dat zijn die mensen die 'het' niet begrijpen, die anders denken en die geen medeleven lijken te tonen. Ondanks dat deze groep, geen groep wil zijn, wordt het er wel één, nl. de ANDERE PARTIJ. Deze groep zal in het in het zoeken naar wat er aan de hand is ook al snel spreken van 'wij en zij'. En zo gaat ook de 'andere partij' meteen mank.

Het volgende verschijnsel is mogelijk de meest destructieve... er wordt meer over elkaar dan met elkaar gesproken. En als er al met elkaar wordt gesproken, gebeurt dat vaak in een emotionele setting, formele setting of soms een juridische setting (overdrijf ik ???, helaas niet).

Regelmatig ge(mis)bruikt diegene die in de problemen zit, de groep om zich heen om macht uit te oefenen op de andere partij. Dat is vaak niet bewust maar daarom niet minder destructief.

Een (relatieve) buitenstaander die onderdeel uitmaakt van één van de partijen, kan moeilijk zelfstandig een oordeel vormen en zal zich binnen die groep daarover veelal niet uiten. Dat leidt tot polarisatie en 'group think'. De groep vóór is steeds meer vóór en de groep tegen steeds meer tegen. Elke poging om de nuance aan te brengen wordt moeilijker.

Wat mij het meest verbaast is het gemak waarmee we onze idealen en gemeenschappelijk ideeën over boord lijken te kunnen gooien ondanks het feit dat we we niet ver daarvoor met visie en veel passie samen bezig waren het doel van de kerk of organisatie te verwezenlijken.

Er zijn nog vele verschijnselen te noemen, maar dat hoeft niet om mijn punt in deze blog te maken. En voor dat ik dit punt uitschrijf begin ik bij mezelf. Ook ik heb me schuldige gemaakt aan de dynamiek die leid tot partijschappen en heb daar oprecht spijt van. Het heeft mij door de jaren heen bewust gemaakt van de verantwoordelijkheid die ik heb als ik met iets of iemand niet (voldoende) uit de voeten kan. Het is mijn eigen keuze om daar mensen bij te betrekken en ik kies zelf de wijze waarop dat plaats vindt. Het heeft me leren zien wat er gebeurt als ik als relatieve buitenstaander mee ga in een conflict en partij kies.

Ben je in conflict met iemand ? kies de dialoog met diegene zelf en niet mede ander !

Ben je buitenstaander ? kies geen partij, maar kies voor eenheid !

Zie je partijschappen ? kies geen partij maar help mensen te begrijpen hoe destructief partijschappen zijn !

In Gods Koninkrijk kennen we geen meerpartijenstelsel, laten we dat zo houden !

My thing is hope

2010-11-05T11:43:00.002+01:00

“Tutu was niet de enige kerkelijk leider die zich verzette tegen de apartheid. Wat hem anders maakte, was zijn bovenmenselijke vertrouwen. Dat vertrouwen geeft hem de onafhankelijkheid om onrecht te bestrijden – waar hij het ook tegenkomt, eerst onder de Apartheid, maar ook onder de heersers die daarna kwamen: in Birma, Gaza, Soedan en Tibet; of onder de conservatieven in zijn eigen kerk.”

Zo beschrijft TIME in een groot artikel één van de ontwerpers van het verzoeningsproces in Zuid Afrika. Toen Joris Luijendijk de bisschop, aan het einde van een prachtig televisiegesprek toevoegde : “You’re so positive, so optimistic” schudde Tutu energiek zijn hoofd: “O no sir, I am not an optimist. My thing is hope.”

Verzoeningsprocessen hebben niet alleen trainers en procesbewakers nodig, maar ook hoopvolle mensen en visionaire profeten. Tijdens de zwartste dagen van de apartheid, in 1976, leidde Tutu de begrafenis van Steve Biko, een vermoorde activist. Hij stond er tegenover 15000 mensen toen hij sprak: “De machten van onrecht, onderdrukking en uitbuiting hebben hun hand overspeeld, en ze hebben verloren…… Ze hebben verloren omdat ze immoreel en verkeerd zijn, en onze God is een God van bevrijding, van recht en van goedheid. Onze zaak zal zegevieren omdat hij moreel en goed en rechtvaardig is. “

Gevraagd naar de belangrijkste les uit zijn leven, zeg Desmond Tutu: “Het weefsel van het heelal is zodanig dat er geen twijfel aan kan bestaan dat goedheid en vreugde en recht zullen overwinnen.” Lachend neemt hij afscheid van zijn interviewers: “Er is geen twijfel aan dat de bedrijvers van onrecht en onderdrukking die nu vol belangrijkheid en eigenwaan het hoofdpodium opeisen met een gevoel van onoverwinnelijkheid….. dat zij in het stof zullen bijten.” De gedachte maakt hem opgetogen: “Ha-ha-ha-ha-ha!” buldert hij “Wonderful! Wonderful! Wonderful!.” (Met dank aan Time Magazine)

Arnold van Heusden (5 november 2010)

De christen als buffer

2010-10-15T16:10:00.003+02:00

Ik ontmoet de vrouw die dag voor het eerst van mijn leven. Klein, bijna breekbaar, op leeftijd en kennelijk in goeden doen. En ook: alert, en zo scherp dat je het best fel mag noemen. Zomaar ergens in een grote Aziatische stad heeft ze geen moeite te zien dat ik blank ben en dus westerling en dus toerist en kapitalist. En al die woorden spreekt ze uit alsof ze vloekt. Ik kan wel tegen een stootje, maar ben verrast. Ik ben op bezoek bij een goede vriend en toen ik binnenkwam bleek zij er al te zijn, maar we kenden elkaar niet. In het gesprek dat zich tussen mijn gastheer en de vrouw ontspint is hij hoffelijk en vriendelijke tegen haar, er wordt thee geserveerd en het onderwerp van het gesprek wordt wat verbreed.

Als ze afscheid heeft genomen vertelt Ajith dat ik zojuist kennis heb gemaakt met een dame die hersenletsel heeft overgehouden aan een dodelijk verkeersongeluk waarin haar man is omgekomen. Diplomate, vertegenwoordiger van haar land. Een vrouw met een fel gevoel voor rechtvaardigheid, die onlangs christen is geworden. Dat heeft haar sociale bewogenheid en het vermogen om woedend te worden als ze ziet dat mensen ongelijk behandeld worden alleen maar doen toenemen. Ajith lacht: “Door dat hersenletsel is ze behoorlijk ongeremd geworden en vaak kan een kleinigheid in de kerk tot een geweldige explosie leiden. Mijn vrouw en ik hebben haar geholpen om te oefenen om als er zo’n incident plaatsvindt, aan ons te denken en meteen naar ons toe te komen.” Met de wijze waarop ze mij begroet heeft nog vers in het geheugen zeg ik zoiets als: “You’ve got your work cut out, nice job!” En hij blijft ernstig: “Dat is volgens mij één van de dingen die Paulus bedoelt als hij spreekt over “de bediening van de verzoening”. Als christen is het mijn rol om een buffer te zijn tussen deze lieve zuster en een wereld die ze in haar eentje niet kan hanteren.”

Arnold van Heusden (15 oktober 2010)

Vriendschap

2010-10-08T12:56:00.002+02:00

The friendship is not a reward for our discrimination and good taste in finding one another out. It is the instrument by which God reveals to each the beauties of all the other.
Deze gedachte van C.S. Lewis is zeer aansprekend. Vriendschap is een gave, die je geschonken wordt. In deze tijd, waarin we zo de neiging hebben om alles in ons leven zodanig te organiseren dat ons belang optimaal gediend wordt, komt er zomaar vanuit een onbekende hoek iemand op je af die vriendschap biedt. Het 'gewone' leven wordt als het ware ontregeld. We hadden het niet kunnen bedenken en het is er ineens. Koesteren, zo'n vriendschap.

Destructieve krachten

2010-09-21T11:38:00.003+02:00

In gezinnen, organisaties en kerken horen we heel vaak de verzuchting: ik snap werkelijk niet waarom we zo met elkaar moeten omgaan. De negativiteit die ervaren wordt is niet verklaarbaar. We kunnen niet begrijpen wat de reden is waarom mensen zich op een bepaalde manier gedragen. In Oorlog & Vrede behandelt Tolstoj deze vraag vanuit de geschiedenis van de veldtocht van Napoleon tegen Rusland in 1812, waarbij hij tot Moskou doordringt. Gaan de Fransen de ene dag vriendschappelijk om met hun Russische krijgsgevangen, de volgende dag zijn ze bruut en beestachtig, zodra ze in de rol van soldaat moeten functioneren. Tolstoj's analyse suggereert, dat we onderdeel zijn van kosmische krachten, dat we werktuigen zijn in de strijd tussen goed en kwaad. Hij schrijft: (Pierre), herkende de geheimzinnige en hardvochtige kracht die mensen er tegen hun zin toe brengt, hun medemens te doden. Blijkbaar schuilen er twee zielen in ons. Tolstoj suggereert, dat we moeten accepteren dat er kwaad is en van daaruit handelen. De vraag aan het begin van dit stukje suggereert een weigering om het kwade te accepteren. Verder suggereert die vraag, dat je verheven bent boven het kwaad in die situatie, omdat je de waarom-vraag stelt. De enige oplossing voor verandering is dus om het kwaad te accepteren, ook in jezelf. Pas dan is er vernieuwing mogelijk.

Vervolg EA-Symposium van 4 september 2009

2009-11-05T15:53:00.005+01:00

Gisteren hebben we het EA-Symposium 'Als het spannend wordt..' met het organisatieteam geëvalueerd. De deelnemers hebben het geheel heel positief gewaardeerd. Heel duidelijk sprong daaruit de bijdrage van ds. Jan van Langevelde, christelijk gereformeerd predikant in Zwolle. Zijn openheid over de worstelingen die je hebt als predikant in conflictueuze situaties heeft menigeen geraakt. Hij gaf een kijkje in de keuken en liet daarmee zien dat het heel makkelijk is om in een van twee uitersten te vervallen: een burn-out door een te grote mate van betrokkenheid, of een gepantserde huid, waarmee kritiek geen kans meer krijgt. Het eerste maakt het lastig om te blijven functioneren, maar het tweede ook, want door die dikke huid is er niet meer de gelegenheid om gecorrigeerd te worden en raak je de betrokkenheid bij mensen kwijt. Ook gaf hij aan, dat je geloof door allerlei spanningen in de gemeente behoorlijk op de proef wordt gesteld. Kun je die openheid voor de heilige Geest blijven bewaken, of raak je afgesloten door cynisme? Een bewogen en open verhaal.

Hoe verder was daarna de vraag. Kunnen we hier een vervolg aan geven? Een van de gedachten was of we misschien meer moesten specificeren, of naar doelgroep (predikanten, oudsten, taakgroepleiders, gemeenteleden), maar misschien ook naar thema (spanning oud/nieuw, financiële perikelen). We kwamen er niet helemaal uit, maar blijven wel doorzoeken. Als U suggesties hebt, mailtjes zijn welkom.

Adieu!

2009-10-12T17:08:00.002+02:00

Elsemarieke Kuiper heeft een prachtig boek geschreven voor mensen die hun kerk of gemeente verlaten hebben vanwege controle en manipulatie. Prachtig is misschien niet het goede woord, omdat het over een heel verdrietig onderwerp gaat. Als de kerk, die een veilige plek hoort te zijn, onveilig wordt door agressief, kritisch en negatief gedrag van de leiding, dan word je behoorlijk door elkaar geschud. Het oorspronkelijke enthousiasme voor de prediking en de ervaring dat je groeit in geloof slaan om in angst en vertwijfeling. Echter, als er eenmaal een barst is gekomen in het vertrouwen dat dit de volmaakte gemeente is, dan komen de vragen. Wat moet ik nog geloven? Wie kan ik nog vertrouwen? Klopt het wel wat ik denk? Ben ik misschien gek aan het worden?

De ondertitel van het boek luidt: Herstel na geestelijk misbruik, hoe pak je dat aan? Nu voelt het begrip ‘geestelijk misbruik’ behoorlijk zwaar aan. En als je het niet zelf hebt meegemaakt of iemand van nabij kent die het heeft meegemaakt, dan kun je je er misschien weinig bij voorstellen. Maar ik denk dat het niet onterecht is om het te vergelijken met seksueel misbruik. Aspecten die daar een rol bij spelen gelden ook voor geestelijk misbruik. Wat het zo ingewikkeld maakt is dat de leiding zichzelf plaatst in een positie van autoriteit, waarbij gesproken wordt in naam van God. Twijfel aan de leiding is dus gelijk aan twijfel aan God. Als iemand toch vragen gaat stellen, dan voelt hij zich schuldig, veroordeeld en twijfelt aan zijn waarde en positie als christen. Het resultaat van deze beïnvloeding is de gedachte dat er iets niet klopt met jezelf. Je onechte en echte ik lopen zo door elkaar, dat je niet meer weet wat je moet denken en jezelf niet meer durft te vertrouwen.

Het mooie van dit boek is, dat het een weg biedt uit de spiraal van bitterheid. Als iemand vetrokken is uit een dergelijke zieke situatie, dan is het niet vreemd dat je niets te maken meer wilt hebben met kerk, geloof en God. Elsemarieke beschrijft op een heldere en toegankelijke manier welke weg je kunt gaan na geestelijk misbruik. Het zal duidelijk zijn, ze spreekt uit ervaring. Ze heeft het zelf meegemaakt. Echter, ze is niet blijven hangen in verbittering en boosheid, maar is de weg van de genade gegaan. Genade is een sleutelwoord in haar boek. Ieder hoofdstuk eindigt ze daarmee en verwondert ze zich over ‘de hulp van God.’

Als psycholoog en christen heeft Elsemarieke haar ervaringen een plaats gegeven. Van daaruit is een cursus ontstaan die ze sinds 2004 geeft aan lotgenoten. De inhoud van het boek is daarom getoetst aan de werkelijkheid en biedt daardoor een stevig houvast voor mensen die geestelijk misbruik hebben meegemaakt. Onderwerpen die aan de orde komen zijn: schadelijk leiderschap, emotionele verwerking, vergeving, grenzen en identiteit.

Het is dus een prachtig boek. Gevoelig geschreven zonder de ernst van situaties uit de weg te gaan. Problemen worden onder ogen gezien en benoemd, maar het feit dat God een God van genade is blijf altijd de boventoon voeren.

Zoals gezegd is dit boek erg geschikt voor mensen die te maken hebben gehad met geestelijk misbruik. Maar ik zie nog een andere belangrijke doelgroep, namelijk kerken die zich positief ontwikkelen en groeien en daardoor mensen aantrekken. We weten uit verhalen uit de praktijk dat soms mensen met negatieve ervaringen met een bepaalde kerk een nieuwe gemeente instromen en dan heel hoge verwachtingen hebben. Het lijkt me essentieel dat dit soort mensen eerst door een soort cursus gaan alvorens ze lid kunnen worden. Dit materiaal kan daarbij heel goed werk doen.

Het boek is te bestellen via de website www.a-dieu.nl. Daar is ook meer informatie te vinden.

Eddy de Pender
Netwerk Vredestichters
www.vredestichters.nl

Help! Heibel!

2008-06-13T13:30:00.005+02:00

De Volkskrant start vandaag een online cursus over omgaan met conflicten. Ze hebben er een speciale website voor ingericht en willen mensen helpen beter leren hoe ze ruzie kunnen maken. Het wordt aangekondigd als prettig confronterend. Ik heb het bekeken en het ziet er heel aardig uit. Eén van de dingen die genoemd worden is hoe verschillend we reageren op conflicten. De cursusleider/coach noemt dat mensen vaak slechts in twee standaardreacties kunnen denken: de ‘baksteen-methode’ (je gaat keihard op je standpunt staan) of de ‘pakje boter-variant’ (je bewaart de lieve vrede). Ik kom dat in mijn trainingen ook vaak tegen. En vooral in christelijke kring kiezen we gauw voor de 'pakje boter-variant'. We hebben een hekel aan ruzie en houden het liever goed met elkaar. Dan slikken we - uit goede bedoelingen - maar wat er gebeurt om er later achter te komen dat het niet altijd een hulp is geweest om toe te geven en dat dienstbaarheid slechts zelden beloond wordt. Daarom is het goed om te beseffen, dat we van God een verantwoordleijkheid hebben gekregen om een eigen standpunt te hebben. En als je dat hebt kun je kiezen over daar voor wilt gaan, of dat je je wilt aanpassen. Maar standaard altijd toegeven maakt je zwak en het is niet goed voor je zelfvertrouwen. Daarom: probeer in je reacties op conflicten te variëren: soms toegeven, soms doordrukken. Om te bepalen wanneer je wat moet doen, kun je Jakobus 1:5 toepassen: Komt een van u wijsheid tekort? Vraag God erom en hij, die aan iedereen geeft, zonder voorbehoud en zonder verwijt, zal u wijsheid geven.

Anxiety

2008-05-07T10:38:00.002+02:00

Op dit moment lees ik een boek van Edwin Friedman, A Failure of Nerve. Een overzichtsartikel van zijn denken vind je hier. Hij analyseert onze maatschappij en komt tot de conclusie, dat de sfeer steeds meer wordt, dat de 'sterken' zich moeten aanpassen aan de 'zwakken.' De mensen die weinig verantwoordelijkheid (kunnen) nemen, verwachten heel veel van anderen en bepalen op die manier vaak de agenda van wat er gebeurt. Leiderschap komt hierdoor in een verdachte hoek te staan en mensen die iets te bieden hebben, hebben er geen trek meer in om steeds allerelei verdachtmakingen naar hun hoofd te krijgen. Zo constateert Friedman een leiderschapscrisis. De grond daarvan noemt hij 'chronic anxiety'. Een constante staat van angstige gevoelens. Bang voor alles, maar in ieder geval om de controle te verliezen. Vandaar ook de enorme behoefte in onze maatschappij in het zoeken naar veiligheid. Alles moet verzekerd zijn en onverwachte zaken moeten allemaal geregeld zijn. Wat is het dan fantastisch dat je als christen kunt oefenen om te groeien in het veilig weten bij God. 'De HEER is mijn licht, mijn behoud, wie zou ik vrezen? Bij de HEER is mijn leven veilig, voor wie zou ik bang zijn?' (Psalm 27:1)

Een van de grote hobbels in deze tijd is de manier waarop tegen karaktereigenschappen wordt aangekeken. Een gezonde aandacht voor je eigen grenzen kan worden gezien als zelfzuchtig, vasthoudendheid als star, zelfvertrouwen als arrogantie, enzovoorts. Op deze manier wordt er een grote druk uitgeoefend op mensen die duidelijk hebben waar ze voor staan en waar ze voor gaan om zich aan te passen aan zwalkende mensen die geen eigen mening hebben, maar voornamelijk reageren vanuit emoties, vanuit angst.

Eigenschappen die volgens Friedman in deze tijd nodig zijn om tegen die druk bestand te zijn:

In staat zijn 'je eigen weg' te gaan
In staat zijn om relationele bindingen te herkennen en je er los van te maken
Erkennen dat het dwaas is om andere mensen te willen veranderen
De kracht beseffen van de niet-gespannen aanwezigheid
De positieve effecten onderkennen van volharding in cirsissituaties
Niet in paniek raken als sabotage en weerstand de kop op steken
In de gaten hebben welke factoren bij jezelf stress veroorzaken

Als kinderen van God hebben we een duidelijke identiteit in het kind zijn van de Vader. Daarnaast hebben we een houvast in de Bijbel die principes aanreikt waarnaar we kunnen handelen. Laten we leven vanuit Romeinen 12:2 'U moet uzelf niet aanpassen aan deze wereld, maar veranderen door uw gezindheid te vernieuwen, om zo te ontdekken wat God van u wil en wat goed, volmaakt en hem welgevallig is.'

De zegen van kritiek

2008-04-04T17:41:00.003+02:00

Alleen al de titel van het boek van Jamie Buckingham met de titel De zegen van kritiek intrigeerde me toen mijn vrouw er jaren geleden mee thuis kwam. Of eigenlijk: niet intrigeren, maar irriteren. Hoe kun je zo iets zeggen, dat kritiek een zegen is? Zo reageert toch geen mens? Was het geen drukfout en had het boek dus ‘De regen van kritiek’ moeten heten? Dat sluit toch meer aan bij ervaringen uit de praktijk?!

Langzamerhand heb ik geleerd dat kritiek, vooral in de zin van betrokken feedback, een zegen is. Ik moet er nog steeds een beetje aan wennen, maar ik durf me er meer actief voor te openen. Je weet dan tenminste of dat wat je doet ook het door jou gewenste effect heeft.
En zo ben ik tot de conclusie gekomen dat kritiek helemaal past bij Christus’ idee over dienend leiderschap (Joh.13:17). Een dienend leider wil toch weten of dat wat hij doet – een preek, besluit, een werkwijze – helpt? Logisch dus dat hij/zij regelmatig vraagt aan de betrokkenen: “wat ik doe, dient dat jullie een beetje?”
Zeker in een kerk zou het geweldig zijn als we deze zegen leren ontvangen!

Gerard van der Schee

Hoe kijk je naar de kerk?

2008-02-02T19:34:00.000+01:00

Sinds 1 januari 2008 ben ik op tijdelijke basis directeur van Willow Creek Nederland. Nu had ik nog niet zo gek veel met Willow te maken gehad, dus ik heb me verdiept in hun visie en missie. Bill Hybels, de grondlegger, stelt dat 'de kerk de hoop voor de wereld is.' Als de kerk het laat afweten, met andere woorden het zout zijn kracht verliest en het licht niet meer schijnt, dan loopt het slecht af met de wereld. Belangrijk bij zo'n uitspraak is: hoe is je visie op kerk-zijn? Denk je aan een gebouw, een groep mensen, een organisatie, een instituut, het Lichaam van Christus? Als je in Google kerk intypt krijg je in ieder geval hel veel verwijzingen naar gebouwen. Floyd McClung was onlangs in Nederland en heeft zijn visie op kerk-zijn uit de doeken gedaan. Hij stelt eenvoudigweg, dat een kerk datgene is 'waar twee of drie verenigd zijn in de naam van Jezus.' Als vredestichters merken we, dat de meeste ruzies in kerken gaan over de theologie of over praktische zaken (gebouwen en geld). Hoe mooi zou het niet zijn als we steeds meer leren om een kerk te zien als een gezin. We horen bij elkaar, hebben af en toe ruzie, maar als het nodig is, dan zijn we er voor elkaar. Laten we instemmen met het gebed van Jezus om eenheid (Johannes 17). Niet gelijkvormigheid, maar elkaar het licht in de ogen gunnen en blij zijn met de ander.

Oorlog in de kerkbanken (2)

2007-12-21T12:05:00.000+01:00

De schrijver doet in hoofdstuk 5 een duidelijke uitspraak. Hij zegt: 'Hoewel de onderwerpen die in onze kerk onenigheid veroorzaakten nogal gevarieerd waren, kwamen de meeste daarvan neer op de basale vraag: moeten we de stijl en de vorm van onze erediensten veranderen om aan de behoefte van een veranderende cultuur te kunnen voldoen, of moeten we die ongewijzigd laten?'
Dit is ook mijn ervaring. Er is over veel te praten in de kerk, maar zodra we het gaan hebben over wat er gebeurt op zondagmorgen 10 uur wordt het plotseling heel ingewikkeld. Er lijkt een soort magie omheen te zitten die moeilijk is te ontwarren. Allerlei voorstellen die in de loop van de jaren de revue zijn gepasserd hebben het niet gehaald. Grote en kleine veranderingen: het lijkt allemaal af te glijden naar hoe het altijd geweest is. Ik hoorde op een gegeven moment een gemeentelid zeggen na een minieme aanpassing in de traditionele liturgie: 'dit overleven we ook wel weer.' Misschien, denk ik wel eens, is het onmogelijk een geleidelijk veranderingsproces te realiseren. Als U in uw gemeente oplossingen gevonden hebt voor dit probleem, dan hoor ik dat graag. Ik kan het goede nieuws dan via deze weblog verspreiden.

Minisymposium 12 december

2007-12-13T18:03:00.000+01:00

Gisteren was het minisymposium rondom de introductie van de brochure van de Evangelische Alliantie 'Vuistregels voor Vredestichters.' Ongeveer 75 mensen luisterden naar inspirerende inleidingen van Willem Smouter, Arno Post en Nynke Dijkstra. De forumdiscussie daarna liet weer eens duidelijk zien hoe ingewikkeld het onderwerp 'omgaan met meningsverschillen in de kerk' is. Als iemand aandacht schenkt aan de individuele verantwoordelijkheid reageert een ander met een opmerking over verzoening. En als een derde praat over onderlinge communicatie gaat en volgende daarop in door het belang van gebed te onderstrepen. Allemaal zinnige en goede suggesties, maar het laat ook zien dat ieder zo vanuit zijn eigen optiek naar dit soort ingewikkeldheden kijkt. Daarom er is nog veel te doen op dit terrein. We hopen dan ook als Vredestichters hieraan bij te kunnen dragen. Twee goede recensies van het minisymposium in het Nederlands Dagblad en in het Reformatorisch Dagblad.

Brabanders oppervlakkig?

2007-12-11T16:52:00.000+01:00

Vorige week had ik een gesprek met de leiding van een gemeente in Brabant over evangelisatie. Nu heb ik 20 jaar geleden zelf ook zo’n 5 jaar in het Brabantse gewoond, en dat maakte het gesprek extra boeiend. Toen vonden wij als gezin, als mensen van boven de rivieren, het best lastig om aansluiting te vinden. Niet alleen een aantal gewoontes, maar ook de beleving van het leven was behoorlijk anders. En dan kom je al snel tot een beoordeling. Ik kon me goed vinden in de bewering dat Brabanders oppervlakkig zijn in persoonlijk contact. Na het sporten was het altijd wel gezellig, wat drinken, wat televisiekijken, wat lachen, maar veel dieper kwam het niet. En als ik eens wat persoonlijker probeerde te zijn, ging eigenlijk niemand daar op in.
Maar door dat gesprek met die kerkenraad, kijk ik er nu anders tegen aan. Trouwens, het is ook best even wennen om – met terugwerkende kracht - je mening te herzien. De christenen uit Brabant leerden me dat er een heel goede reden is waarom Brabanders oppervlakkig zijn: ze weten dat gesprekken op dieper niveau al snel tot meningsverschillen en conflicten uitlopen. En dat is niet wenselijk in een cultuur waar vriendschap en familie belangrijk is. Oppervlakkigheid als bescherming voor de relaties. Zo had ik het nog nooit gehoord en gezien!

Gerard van der Schee

Oorlog in de kerkbanken (1)

2007-12-05T11:05:00.000+01:00

Deze week was ik bij De Slegte in Utrecht en trof daar het boek 'Oorlog in de kerkbanken' van Frank Martin. Als je bezig bent met het onderwerp 'hoe gaan we om met meningsverschillen in kerk en gemeente' kun je dat natuurlijk niet laten liggen. Ik heb inmiddels de inleiding gelezen. Die bevestigt me weer in het feit dat het zo lastig is om op een volwassen manier met ngewikkelde situaties om te gaan in kerkelijk verband. Martin verhaalt over ruzies met betrekking tot de plaats van de piano in de kerk (links of rechts van de preekstoel) en het feit dat op een schildering van de Schepping in een kerk de navel van Adam te zien was, wat volgens sommigen thelogisch niet klopt. Het schaamrood zou je naar de kaken stijgen als je niet zelf 'kwesties' hebt meegemaakt die het eigenlijk niet waard zijn om je druk over te maken. Ik ga het boek nog verder lezen. Ik vermoed dat ik wat ga missen, want zijn stelling: ' ... voorkomen kunnen worden als we allemaal de moeite hadden genomen naar elkaar te luisteren en rekening te houden met elkaars gevoelens.' is te oppervlakkig. Want blijkbaar is er iets dat de oorzaak is dat we niet naar elkaar kunnen luisteren. En als we daar achter kunnen komen, dan is er mogelijk meer kans op blijvende oplossingen. Verder trof ik nog een recensie aan van dit boek in het ND.